محمود سامانى
157
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
اول - وقف اندخوى در نزديكى بلخ به حرمين براساس گزارشى ، فردى به نام سيدبركه از بزرگان مكه براى گرفتن درآمد اوقاف حرمين نزد تيمور به ماوراءالنهر آمد . تيمور افزون بر واگذارى اوقاف به او ، بركه را جزو ملازمان خود قرار داد . « 1 » در گزارشى ديگر آمده است كه تيمور بنا به درخواست سيد بركه ، اندخوى ( نزديك بلخ ) را وقف حرمين كرد و سيد را به سرپرستى آن برگزيد . دوم - تبعيد راهزنان مسير حج به بلخ تيمور پس از فتح شام و مصر ، طوايفى را كه با راهزنى ، امنيت كاروانهاى حجاج را به مخاطره انداخته بودند ، از شام به اطراف بلخ در شرق تبعيد كرد . اين طوايف بعدها به نام تيمور « تيمورى » معروف شدند . « 2 » البته ورود تيمور به سرزمين شام ، محنت بزرگى در پى داشت و موجب تعطيلى حج راه شام به مدت دو يا سه سال از سال 803 تا 805 ه . ق شد . « 3 » در پى پيروزىهاى چشمگير تيمور ، سلطان فرج ، پادشاه مملوكى مصر ( 801 - 815 ه . ق ) ، « 4 » روابط دوستانهاى با تيمور برقرار كرد و دستور داد تا افزون بر شام در مصر نيز به نام او خطبه بخوانند و سكه ضرب كنند . « 5 » تيمور با وجود چنين موقعيتى كه آن را در سايه نبوغ نظامى خويش به دست آورده بود ، بنا به دلايلى نتوانست بر حجاز سيادت داشته باشد . سوم - تجهيز كاروان حج از بغداد بنا به گزارشى ، در 16 ذى القعده سال 807 ه . ق ، در حجاز شايع شد كه محمل
--> ( 1 ) . ظفرنامه ، ص 72 . ( 2 ) . ر . ك : دانشنامه جهان اسلام ، ج 8 ، ص 829 . ( 3 ) . اتحاف الورى ، ج 3 ، صص 421 - 423 . ( 4 ) . تاريخ ايران دوره تيموريان ، ص 88 . ( 5 ) . روضة الصفا ، صص 656 و 657 ؛ تاريخ حبيب السير ، ج 4 ، ص 514 ؛ تاريخ ايران ، دوره تيموريان ، ص 88 .